
|
![]() |
Rodzaje chmur i ich powstawanieOprócz lodowych chmur stratosferycznych, które czasami można obserwować w regionach okołobiegunowych, wszystkie inne chmury tworzą się w troposferze, w warstwie powietrza od powierzchni ziemi do około 15 km wysokości. Poszczególne rodzaje chmur noszą łacińskie nazwy i wyróżniamy je na podstawie m.in. ich budowy i kształtu, a także wysokości na jakiej występują. Z niektórych chmur często pada deszcz lub śnieg, zaś inne nie dają żadnych opadów. Chmury składają się z kropelek wody lub kryształków lodu, zależnie od temperatury otaczającego powietrza. Kropelki wody budujące chmurę tworzą się w procesie nazywanym kondensacją. Proces ten zachodzi, gdy zawartość pary wodnej w powietrzu jest tak duża, że powietrze nie jest w stanie dłużej utrzymać wody w stanie gazowym. Mówimy wtedy, że powietrze jest nasycone parą wodną.
|
Cząsteczki i aerozoleWszystkie płynne i stałe cząstki znajdujace się w powietrzu, a nie będące cząstkami wody, nazywamy aerozolami (cząstki zawieszone w powietrzu).
|
![]() |
|
Zarodniki grzybów, bakterie, pyłki, substancje powstające w wyniku procesów rozkładu - wszystko to może stanowić aerozol atmosferyczny, a niektóre z cząstek mogą mieć rozmiar 100 µm lub nawet więcej. Cząstki aerozoli mogą jednak składać się zaledwie z kilku cząsteczek danej substancji, a nowoczesne pomiary pozwalają na wykrycie cząstek o rozmiarach zaledwie 3 nm (czyli 0,000003 milimetra). Tak małe są cząsteczki aerozolu składające się z kwasu siarkowego lub aerozole organiczne, powstające w powietrzu w wyniku reakcji tam zachodzących.
|
![]() |
|
|
![]() |
Jednym ze sposobów usuwania aerozoli z atmosfery jest sucha depozycja, czyli proces grawitacyjnego opadania cząsteczek na powierzchnię ziemi. Inny sposób to wymywanie aerozoli z atmosfery przez opady atmosferyczne. Aerozole znajdujące się blisko powierzchni ziemi (< 1,5 km) utrzymują się w powietrzu od jednego do kilku dni. Czym wyżej, tym dłużej aerozole unoszą się w powietrzu. Te, które zostaną wyrzucone np. wskutek wybuchu wulkanu aż do stratosfery mogą się utrzymać w atmosferze nawet do 2 lat. Podobnie jak chmury, także aerozole mają wpływ na bilans promieniowania Ziemi gdyż obniżają przeroczystość atmosfery.
|
Obieg wody w przyrodzieW porównaniu do 1,4 miliarda km3 wody znajdującej się w oceanach, "niewielka" ilość 12 900 km3 wody (około 0,001% zasobów wodnych Ziemi) znajdująca się w atmosferze wydaje się być nieistotna. A jednak ma ona ogromne znaczenie dla systemu klimatycznego. Przede wszystkim woda znajdująca się w atmosferze podlega nieustannemu przemieszczaniu się. Każdego roku około 500 000 km3 wody jest transportowane w powietrzu wskutek parowania, kondensacji i opadów atmosferycznych. Oznacza to, że woda zawarta w atmosferze podlega całkowitej wymianie 40 razy w roku. Ponadto tylko woda zawarta w atmosferze ma znaczący wpływ na dopływ energii słonecznej do Ziemi i odbijanie promieniowania słonecznego zanim jeszcze zdąży ono dotrzeć do ziemi. Jeśli zatem zawartość wody w atmosferze wzrośnie wskutek globalnego ocieplenia i wzrośnie zachmurzenie to będzie to mieć duży wpływ na bilans promieniowania Ziemi.
|
![]() |
|
|
![]() |
Wpływ chmur na system klimatycznyBiałe powierzchnie chmur odbijają światło słoneczne jak lód lub śnieg. Chmury mogą jednak także utrzymywać ciepło w atmosferze działając jak gazy cieplarniane, gdyż pochłaniają ciepło. Oba te procesy mają wpływ na średnią temperaturę Ziemi, dodatni i ujemny. Średnia temperatura powierzchni Ziemi wynosi 15°C. Na rycinie 6 można zobaczyć jaka byłaby temperatura Ziemi gdyby cała Ziemia była pokryta śniegiem, pustyniami piaskowymi, polami uprawnymi i lasami lub oceanami. Możesz sobie wyobrazić, że gdyby przybyło na Ziemi 10% chmur białych jak śnieg to miałoby to duży wpływ na temperaturę. Chmury jednakże nie zawsze są białe, a efekt cieplarniany powodowany przez niektóre chmury może być większy niż zwiększenie odbijania światła slonecznego (wskutek wzrostu albedo).
|
![]() |
![]() |
7. Poszczególne rodzaje chmur mają różne albedo.
|